Motosikletçiler İçin Temel Jant Bakımı

Ateş Erim

Tartışmasız insanoğlunun en önemli buluşlarından birisi olan tekerlek, bir motosiklet için belki de tüm diğer parçalardan daha önemli....

Jant, motosiklet için oldukça basit görünen bir parça; fakat yaptığı işler ve üstlendiği görevlere baktığımızda hiç te öyle olmadığı görülür. Üzerindeki lastikle birlikte bizim yolla olan tek bağlantımız olan jant, bizi taşıdığı gibi yeterli mesafede durmamızı da sağlar. Jantların, üzerlerine düşen görevleri eksiksiz olarak yerine getirebilmeleri ve uzun vadede pahalı arızalara sebep olmamaları icin, üzerindeki lastiğin doğru şişirilmiş, balansının yapılmış, hasarsız olması ve bazı basit bakımlarının zamanında, eksiksiz olarak yapılması gerekiyor.  Telli ve dolu olmak üzere iki tip jant var. Dolu tip jantlar, çelik, sac veya alaşım olabiliyor. Şüphesiz alaşım jantlar daha güzel görünüyor, fakat jantın tipi ne olursa olsun, temel bakım işlemleri aynı...

Üstte : Düzgünlüğü bozulmuş bir jant. Resimdeki gibi uygun bir düzeltme tezgahına bağlanmazsa tam olarak düzelilmesi imkansızdır.

Telli tip jantlarda, jantın dışı jant göbeğine belli bir düzende yerleştirilmiş tellerle bağlıdır. Bu tellerin her biri yükün bir kısmını taşır. Jant telleri, motosikleti ve sürücüyü taşıdığı gibi, hızlanma, durma ve virajlarda janta gelen ek kuvvetleri de taşımakta, ayrıca sürüş sırasında büyük çukurlar veya taşlardan gelebilecek darbelere de karşı koymaktadır. Jantın bütün bu işlevleri yerine getirebilmesi için, tellerinin doğru gerginlikte olması şart.

Altta: Farklı ölçülerde jant teli anahtarları

Aşırı gerginlik, kırılmaya yol açar. Jant tellerinin gerginliklerinin farklı olması da jant göbeğinin tam olarak jantın ortasında durmamasına ve jantın yamulmasına yol açar ki her ikisi de tehlikeli sonuçlara yol açabilir. Jant tellerinin tamamının gerginliğinin doğru ve birbirine eşit olarak ayarlanmasının hayati önemi vardır. Telli tip jantların doğru bakımı, jant tellerinin gerginliklerinin sürekli kontrolüyle başlar. Ayrıca doğru bir bakım için jantın ve jant tellerinin temiz ve pastan arındırılmış olması da çok önemlidir. Bu amaçla jantların düzenli olarak sert bir fırçayla yıkanması tavsiye edilir. Jant tellerinin gerginliklerini kontrol etmek için en iyi yöntem tellerin her birinin orta yerine bir tornavidayla vurmaktır. Gergin bir jant teli keskin bir "pinngg" sesi çıkartır. Oysa gevşek bir jant teli "dung" şeklinde pes bir ses çıkartır.

Gevşek bir jant teli, telin ucundaki ayar tapası bir anahtarla döndürülerek gerginleştirilebilir. Bu işlemi yaparken sık sık tornavidayla tele vurarak çıkarttığı sesi dinleyiniz. Gerilen tel, diğerleriyle aynı notada ses çıkartmaya başladığında işlem tamamlanmış demektir.

Motosiklet bir yada daha fazla jant teli gevşek olarak kullanıldiğında, büyük ihtimalle jant düzgünlüğünü kaybeder ve ana işlevini yapamaz olur. Bir jantın düzgünlüğünü kontol etmek için, jantın kenarına çok yakın fakat janta değmeyecek şekilde sabit bir tebeşir parcası tutulur ve jant ekseni etrafında hızla döndürülür. Eğer jantta bir eğiklik varsa, bu noktalarda jant tebeşire sürtünür ve tebeşir de jantın cıkıntılı noktalarını işaretler. Birçok imalatçı, jantın en dış yüzünden olçülmek kaydıyla yaklaşık 2 mm'lik yamuklukları normal olarak kabul eder. Fakat daha fazla olan yamukluklar ters taraftaki telleri sıkıştırmak suretiyle düzeltilmelidir.  Jant göbeğinin jantın tam ortasında yer alıp almadığının kontrolü de bir önceki gibi fakat bu sefer tebeşiri, jantın iç kısmında sabit tutarak yapılabilir. Fakat böyle bir hatanın düzeltilmesi bir önceki kadar kolay değildir. Bunun icin jant telleri, jantın bir tarafında gevşetilirken, ters tarafında da sıkıştırılmalıdır.

Üstte: Jant tellerinin aynı gerginlikte olduğunu  kontrol etmek oldukça kolaydır. Bir tornavidayla tellere sırayla vurun ve çıkan sesi dinleyin. Aynı gerginlikteki teller aynı notada ses çıkartırlar.

Altta : Düzgünlüğü bozulan bir jantı düzeltmenin tek yolu doğru jant telini ayarlamaktır.

Birkaç tavsiye: Eğer birden fazla jant teli gevşemişse, büyük ihtimalle jantın düzgünlüğü bozulmuştur dolayısıyla jant baştan sona elden geçirilmelidir. Eğer bir jant telini germek için ucundaki ayar tapasını çok çevirirseniz, telin ucu jantın içine çok miktarda girecektir. Bu durumda telin ucu iç lastiğe zarar verebilir. Büyük bakımlardan once iç lastiği ve koruyucu bandı sökünüz. Eger jantın içindeki koruyucu bant işlevini yitirmişse mutlaka değiştirilmelidir. Lastik süpabı da mutlaka kontrol edilmelidir. Jant göbegi de incelenmeli ve her zamanki bakımı yapılmalıdır.